Η Ζυγαριά του Ανέμου
Κρίνοντας από τον ποιητικό τίτλο, φαντάζομαι θα δημιουργώ την εντύπωση του λυρικού, του καλλιτεχνικού, ή ίσως του ευαίσθητου. Αν και θέλω να πιστεύω πως μια πτυχή του εαυτού μου ενστερνίζεται τα χαρακτηριστικά αυτά, ο ρομαντισμός είναι μάλλον από τα λιγότερο εμφανή στοιχεία της προσωπικότητάς μου. Αλλά αυτή τη στιγμή δεν γράφω για να σκιαγραφήσω το ήθος μου, και ας παραπέμπει ο – ανεξακρίβωτος ακόμη για τον αναγνώστη – τίτλος σε ένα γεγονός της δικής μου ζωής.
Και ποιο είναι, ρε ποιητή Γιώργο, το μήνυμα του ευρηματικού σου τίτλου; Ίσως απαντηθεί αυτό αργότερα, αλλά για τώρα θα μπω κατευθείαν στο ψητό του θέματος. Φέτος, εγώ όπως και εκατό χιλιάδες άλλοι συνομήλικοί μου και όχι μόνο, συμμετείχαμε στις περιβόητες Πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή μας στα ΑΕΙ της χώρας. Η πολύχρονη προετοιμασία, η συστηματική προσπάθεια και η πειθαρχική αφοσίωση τουλάχιστον ενός χρόνου, για εμένα και για χιλιάδες άλλους υποψηφίους, όλα κορυφώνονται στη μοναδική και πιο καταλυτική στιγμή της μαθητικής μας πορείας. Μια στιγμή που, βεβαίως βεβαίως, έχει τη δύναμη να καθορίσει καριέρες και σταδιοδρομίες, να υπαγορεύσει τις επιλογές μας, να επαναπροσδιορίσει του στόχους και τις φιλοδοξίες μας, να εξυψώσει ή να εκμηδενίσει την ψυχολογία μας. Ή, τουλάχιστον, αυτή η ιδέα επικρατεί στη συνείδηση του κόσμου. Και είναι αυτή ακριβώς η ιδέα που με προβληματίζει και με κατατρύχει, ότι δήθεν οι εξετάσεις αυτές θεωρούνται η εκ των ουκ άνευ προυπόθεση της επιτυχίας, ότι χωρίς αυτές τίποτα δεν είναι εξασφαλισμένο, τίποτα δεν είναι εφικτό. Φυσικά, δικαιολογημένα θα ισχυριστεί κάποιος ότι όλα αυτά τα λέω από μια δεινή θέση, και συμφωνώ, δεν έχει άδικο. Σε καμία περίπτωση δεν αναιρώ την αξία κανενός, όταν βλέπει τους κόπους του να ανταμείβονται με μια καλή βαθμολογία. Δεν διαφωνώ με το ικανό: αδιαμφισβήτητα, οι «ρετιρέ» βαθμολογίες αξίζουν τα μεγαλύτερα συγχαρητήρια, είναι δηλωτικές της στοχοπροσήλωσης, της ικανότητας και της πνευματικής συγκρότησης και κρύβουν πίσω τους ατελείωτες ώρες δουλειάς και προσπάθειας. Διαφωνώ, ωστόσο, με το αναγκαίο: για να πετύχεις δεν απαιτούνται 19000 μόρια, μια χαμηλή επίδοση δεν συνεπάγεται ανεπάρκεια, δεν καταδικάζει τον μαθητή στην αποτυχία, ούτε υποβαθμίζει τις δυνατότητές του, γιατί συχνά συνοδεύεται από μια άτυχη στιγμή, μια αβλεψία ή το άγχος.
Αφού όμως, φίλτατε αναγνώστη, αυτά τα θεωρείς μάλλον αυτονόητα και κλισέ, επιστρέφω στη δική μου ιστορία. Ξεκινούν, βεβαίως, τα εγκαίνια των πανελλαδικών με το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας. Ένα μάθημα που θα λέγαμε προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις στους μαθητές, αν και τους περισσότερους θα μπορούσα να εγγυηθώ ότι τους αποστρέφει. Εγώ, βέβαια, ήθελα να πείσω τον εαυτό μου ότι βρίσκομαι στην άλλη μεριά της ζυγαριάς, ότι είχα καλή σχέση με το μάθημα – ή καλύτερα με τον τρόπο εξέτασης και διόρθωσης του μαθήματος, γιατί δεν είναι το ίδιο το μάθημα που απομακρύνει τους υποψηφίους, αλλά η μορφή του διαγωνίσματος, τα ζητούμενα και κυρίως η βαθμολόγηση. Ήταν αμέτρητες οι φορές που ένιωθα αδικημένος (και άλλοτε, για να μην το κρύβω, αδικαιολόγητα ευνοημένος), όταν έχανα μονάδες γιατί παρέλειψα ένα «απαραίτητο» στοιχείο στην περίληψη, γιατί δεν ανέφερα ότι το κείμενο αποκτά γλαφυρότητα και δραματικότητα, γιατί δεν έγραψα ως κειμενικό δείκτη την αναφορική λειτουργία της γλώσσας, ή γιατί το δεύτερο ζητούμενο ήταν «ανεπαρκώς ανεπτυγμένο». Εκτός, όμως, από το να αποφύγω την ηθογράφηση του εαυτού μου, επιλέγω να αποφύγω και την επίκριση του τρόπου εξέτασης, γιατί δεν είναι δική μου αρμοδιότητα. Εξάλλου, όπως είπα, ήθελα να πιστεύω ότι προσέγγιζα το μάθημα θετικά. Η ιστορία μου, λοιπόν, ξεκινάει με το πρώτο ερώτημα των Πανελληνίων εξετάσεων, το Θέμα Α, aka την περίληψη. Το ερώτημα που, για τους περισσότερους, είναι το σπάσιμο του πάγου, είναι η σταγόνα στον ωκεανό και, για να τα λέω και κυριολεκτικά γιατί δεν είμαι ποιητικός, το ελάχιστο μπροστά σε όλο το διαγώνισμα, πόσο μάλλον στο σύνολο των εξεταζόμενων μαθημάτων. Αυτό θεωρούσα και εγώ, και παίρνοντας τα θέματα αμέσως έσπευσα να ξεμπερδεύσω με το «εύκολο». Όλα κυλούσαν ομαλά, συνέχιζα να απαντώ στα ζητούμενα με σιγουριά, χωρίς να «κοιτάζω πίσω», βέβαιος για τις απαντήσεις μου. Με ταχύτητα αλλά χωρίς υπερβολική βιασύνη, τελειώνω με το λογοτεχνικό αφήνοντας μιάμιση ώρα για την έκθεση, για την οποία αφιέρωσα όλη σχεδόν την ώρα που μου απέμενε – άφησα μονάχα ένα δεκάλεπτο. Ικανοποιημένος με τις απαντήσεις μου, είχα αυτοπεποίθηση ότι εξασφάλισα έναν αξιοπρεπή βαθμό, ότι το διάβασμα που έκανα όλη τη χρονιά και αποκορυφώθηκε την τελευταία εβδομάδα, στην οποία δεν διάβασα σχεδόν κανένα άλλο μάθημα, θα ανταμείβονταν. Βγαίνοντας από την αίθουσα, ενθουσιασμένος που τελείωσε ομαλά η πρώτη δοκιμασία των Πανελλαδικών Αγώνων, αγκαλιάζω την αδελφή μου. Κάπου εδώ, όμως, η ψυχολογία μου θα έκανε αναστροφή, όταν στη συζήτηση με τους συμμαθητές έξω από το σχολείο θα έκανα την – εύλογη για εμένα – ερώτηση, γιατί σχεδόν όλα τα ζητούμενα, πλην του Β3α, αναφέρονταν στο κείμενο 1. Και η απάντηση που πήρα ήταν σαφής και αποκαρδιωτική: "εκτός, φυσικά, από την περίληψη".
Προφανώς είχα, και συνεχίζω να έχω, συναίσθηση της απόλυτης ευθύνης μου για αυτό το λάθος. Αν βλασφημούσα και τα θέματα επειδή οι άνθρωποι εβάλαν μια περίληψη του κειμένου 2, θα ήμουν Σατανιστής της Αποποίησης. Αλλά δεν μπορώ να κρύψω, ότι εκείνη τη στιγμή ένιωθα ότι η τύχη μου ήταν στον έλεγχο ενός άλλου δαιμόνιου, του Σατανιστή της Άκαιρης στιγμής, που δεν ενδιαφέρεται για την αξία σου, μόνο για την ολίσθησή σου. Σαν μια ελεύθερη ζυγαριά, που γέρνει ανάλογα με τη φορά που καθορίζει ο άνεμος, και εγώ δεν μπορώ παρά να τη βλέπω να αλλάζει κατεύθυνση.
Πιστεύω πως δεν χρειάζεται να περιγράψω τη συνέχεια, είναι λίγο πολύ αναμενόμενη. Αυτό που θα πω είναι πως, αν και τις πρώτες μέρες ήμουν συντεντριμμένος, δεν άφησα την απογοήτευση να με κυριεύσει και ήμουν αποφασισμένος να γράψω όσο καλύτερα μπορώ στα υπόλοιπα μαθήματα, και προσπάθησα. Και με αυτά δεν θέλω να καυχηθώ, αλλά να ενθαρρύνω εσένα, φίλτατε αναγνώστη, να μην σταματάς ποτέ να προσπαθείς. Και να προσπαθείς, υπό την μία και βασική προυπόθεση να το κάνεις για τον εαυτό σου. Όταν έχεις αυτογνωσία, επίγνωση των δικών σου δυνατοτήτων, δεν μπορεί κανείς και τίποτα να σταθεί εμπόδιο στον δρόμο σου, ούτε ο βαθμός 11.1 στην έκθεση, ούτε οτιδήποτε. Και είναι αναμενόμενο να υπάρχουν δυσκολίες. Όταν όμως ο αγώνας και το κίνητρο τροφοδοτούνται από την προσωπική σου επιθυμία, είσαι σε θέση να ξεπεράσεις και το μεγαλύτερο πρόβλημα, γιατί μια άτυχη στιγμή δεν πρόκειται να σου στερήσει τους στόχους, τις φιλοδοξίες και τα όνειρα της ζωής σου. Και αυτό το γνωρίζεις εσύ καλύτερα από όλους.
Και αν, φίλτατε, ενοχλείσαι γιατί γίνομαι λιγάκι ονειροπόλος, θα γυρίσω πάλι στη δική μου ιστορία. Στο δεύτερο, λοιπόν, ζητούμενο της έκθεσης, εκτός από ζωγράφος και εθελοντής, ανέφερα και μια άλλη προσποιητή ενασχόλησή μου: τη σύνταξη άρθρων στο προσωπικό μου ιστολόγιο, στο οποίο διατύπωνα βεβαίως βεβαίως τις απόψεις, τις σκέψεις, τις ιδέες και τις εμπειρίες μου, καλλιεργώντας τη δημιουργικότητά μου μέσα από τη συγγραφή. Όλα αυτά, φυσικά, ήταν αποκύημα της φαντασίας μου και το συγκεκριμένο άρθρο αποτελεί το πρώτο μου στο εν λόγω ιστολόγιο, διότι πήρα την απόφαση να μετουσιώσω ίσως τη «δυσκολότερη» (με πολλά εισαγωγικά) στιγμή της ζωής μου σε ένα μέσο δημιουργικής έκφρασης, ενθάρρυνσης και προτροπής. Γιατί δεν είναι τελικά τόσο οι αριθμοί που δείχνουν ποιοι πραγματικά είμαστε, είναι η δυνατότητα να μετατρέψουμε τη δυσκολία σε πλεονέκτημα, την ενοχή σε αντοχή και την αδράνεια σε δημιουργικότητα. Και μπορεί οι στιγμές να παραμένουν ακόμη στο χέρι των Σατανιστών, αλλά η μοίρα και η τύχη μας προδιαγράφονται μονάχα από εμάς! Αρκεί να πάρουμε τον έλεγχο της ελεύθερης ζυγαριάς και να τη στρέψουμε από τον συμβιβασμό στη διεκδίκηση και την εσωτερική ανάκαμψη, εκεί που ο πόνος μεταμορφώνεται σε σκοπό.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου